Nhưng đằng sau những con số kỷ lục là một câu hỏi đáng chú ý hơn: phần vốn tăng thêm thực sự đến từ đâu, và quy mô vốn lớn có đủ để khẳng định ngân hàng đang mạnh hơn?
1. Cuộc đua vốn điều lệ: Trật tự quy mô ngân hàng đang thay đổi
Mốc 100.000 tỷ đồng vốn điều lệ từng là ngưỡng quy mô ít ngân hàng có thể chạm tới. Tuy nhiên, trong năm 2026, cuộc đua này đã có những chuyển biến đáng kể khi ba ngân hàng tư nhân lần lượt gia nhập nhóm dẫn đầu.
Techcombank hiện có vốn điều lệ hơn 106.293 tỷ đồng sau khi hoàn tất phát hành cổ phiếu trả cổ tức vào ngày 30/10/2026. MB đạt 100.687,5 tỷ đồng sau khi kết hợp phát hành cổ phiếu trả cổ tức và chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu. Trong khi đó, VPBank đã đưa vốn điều lệ lên đúng 100.000 tỷ đồng sau đợt phát hành cổ phiếu trả cổ tức hoàn tất vào tháng 9/2026.
Đáng chú ý, quy mô vốn của nhóm này đã vượt mức vốn điều lệ của nhiều ngân hàng lớn trong nhóm Big4. Vietcombank hiện có hơn 83.556 tỷ đồng, BIDV gần 77.782 tỷ đồng và VietinBank khoảng 77.669 tỷ đồng. Khoảng cách giữa các ngân hàng vì thế không còn đơn thuần được xác định bởi vị thế lâu năm hay quy mô tổng tài sản, mà ngày càng chịu tác động từ khả năng bổ sung vốn.
Cuộc đua này phản ánh nhu cầu củng cố nền tảng tài chính trong bối cảnh ngân hàng phải đáp ứng yêu cầu an toàn vốn, mở rộng tín dụng, đầu tư công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào con số vốn điều lệ sau mỗi đợt phát hành, nhà đầu tư có thể bỏ qua một khác biệt quan trọng: không phải toàn bộ phần vốn tăng thêm đều là tiền mới được đưa vào ngân hàng.
2. 100.000 tỷ đồng vốn điều lệ: Bao nhiêu là dòng tiền mới?
Nhìn vào ba trường hợp dẫn đầu, sự khác biệt nằm ở nguồn hình thành phần vốn tăng thêm.
Tại Techcombank, hơn 3,54 tỷ cổ phiếu được phát hành để trả cổ tức với tỷ lệ 50%, đưa vốn điều lệ từ 70.862,4 tỷ đồng lên hơn 106.293 tỷ đồng. Nguồn phát hành đến từ lợi nhuận lũy kế chưa phân phối. Tương tự, VPBank tăng vốn từ 79.339 tỷ đồng lên 100.000 tỷ đồng thông qua phát hành hơn 2,066 tỷ cổ phiếu trả cổ tức, sử dụng lợi nhuận sau thuế lũy kế chưa phân phối.
Hai trường hợp này cho thấy vốn điều lệ tăng thêm chủ yếu được hình thành từ lợi nhuận ngân hàng đã tích lũy, chứ không phải một lượng tiền mặt mới tương ứng do cổ đông nộp vào trong đợt phát hành.
MB có cấu trúc tăng vốn khác biệt hơn. Sau khi phát hành cổ phiếu trả cổ tức, ngân hàng tiếp tục chào bán gần 805,5 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, thu về khoảng 8.055 tỷ đồng. Đây là phần vốn được bổ sung bằng dòng tiền mới từ người mua cổ phiếu, góp phần đưa vốn điều lệ lên 100.687,5 tỷ đồng.
Sự phân biệt này có ý nghĩa khi đánh giá chất lượng tăng vốn. Lợi nhuận giữ lại là nguồn lực tài chính có thật, phản ánh kết quả tích lũy của ngân hàng qua hoạt động kinh doanh. Việc chuyển lợi nhuận giữ lại thành vốn điều lệ không khiến phần vốn đó trở thành vốn giả. Tuy nhiên, về bản chất kế toán, đây là sự chuyển dịch trong cơ cấu vốn chủ sở hữu, không phải dòng tiền mới chảy vào ngân hàng.
Ngược lại, phát hành cổ phiếu thu tiền giúp ngân hàng tiếp nhận thêm nguồn tiền từ cổ đông hoặc nhà đầu tư. Dù vậy, khoản tiền huy động được chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được phân bổ hiệu quả, chuyển hóa thành tài sản sinh lời và không kéo theo rủi ro vượt quá khả năng kiểm soát.
Một điểm cần lưu ý là kế hoạch ESOP của Techcombank. Phương án tăng vốn được chấp thuận còn bao gồm gần 299,8 tỷ đồng cổ phiếu phát hành cho người lao động. Vì vậy, mức vốn 106.593 tỷ đồng là quy mô dự kiến sau khi hoàn tất cả phương án.
3. Vốn điều lệ 100.000 tỷ đồng có thực sự đồng nghĩa ngân hàng mạnh hơn?
Vốn điều lệ lớn tạo thêm nền tảng cho hoạt động ngân hàng, nhưng không thể đứng độc lập để đại diện cho sức khỏe tài chính. Một ngân hàng có vốn điều lệ cao chưa chắc có khả năng sinh lời tốt hơn, chất lượng tài sản an toàn hơn hay sức chống chịu rủi ro vượt trội.
Trường hợp Techcombank cho thấy cần đặt quy mô vốn trong tương quan với các chỉ tiêu hoạt động. Theo báo cáo thường niên năm 2025, ngân hàng ghi nhận tổng tài sản khoảng 1,192 triệu tỷ đồng, CAR đạt 14,6%, ROE đạt 16%, tỷ lệ nợ xấu 1,13% và lợi nhuận trước thuế 32.500 tỷ đồng. Đây là những chỉ tiêu phản ánh cụ thể hơn về bộ đệm vốn, chất lượng tài sản và khả năng tạo lợi nhuận.
Ở VPBank, báo cáo kết quả kinh doanh 9 tháng năm 2026 ghi nhận vốn chủ sở hữu hợp nhất khoảng 200.000 tỷ đồng, CAR hợp nhất theo Basel II trên 13% và tỷ lệ nợ xấu hợp nhất dưới 3%. Những chỉ số này cho thấy việc đánh giá năng lực tài chính cần nhìn vào toàn bộ cấu trúc vốn và mức độ rủi ro trên bảng cân đối, thay vì chỉ tập trung vào vốn điều lệ.
Một ngân hàng có quy mô vốn lớn nhưng ROE suy giảm, nợ xấu tăng hoặc chi phí dự phòng gia tăng vẫn có thể phải đối mặt với áp lực về hiệu quả kinh doanh. Ngược lại, ngân hàng có vốn điều lệ thấp hơn nhưng duy trì khả năng sinh lời ổn định, kiểm soát chất lượng tài sản tốt và có hệ số an toàn vốn phù hợp vẫn có thể sở hữu nền tảng tài chính đáng chú ý.
Đặc biệt, tăng vốn còn đặt ra bài toán hiệu quả sử dụng vốn. Khi số lượng cổ phiếu lưu hành tăng lên, lợi nhuận cần tăng tương ứng để hạn chế áp lực pha loãng EPS. Nếu vốn bổ sung không được chuyển hóa thành tăng trưởng tín dụng chất lượng, thu nhập và lợi nhuận, lợi ích đối với cổ đông có thể không đạt như kỳ vọng.
Bởi vậy, mốc 100.000 tỷ đồng có thể khẳng định vị thế về quy mô, nhưng chưa đủ để xác định ngân hàng nào có năng lực tài chính tốt hơn. Điều quan trọng là phần vốn đó có giúp ngân hàng mở rộng hoạt động an toàn và tạo ra hiệu quả sinh lời tương xứng hay không.
4. Những ngân hàng nào còn ở phía sau?
Sau khi ba ngân hàng tư nhân vượt mốc 100.000 tỷ đồng, nhóm ngân hàng còn lại đang đứng trước áp lực thu hẹp khoảng cách về quy mô vốn. Trong nhóm Big4, Vietcombank hiện ở vị trí gần nhất với ngưỡng này, trong khi BIDV và VietinBank vẫn cần thêm nguồn lực để nâng quy mô vốn điều lệ.
Agribank cũng là trường hợp đáng chú ý. Ngân hàng đã được phê duyệt bổ sung 29.690 tỷ đồng vốn điều lệ trong giai đoạn 2025-2027, hướng tới quy mô hơn 81.300 tỷ đồng. Vietcombank dự kiến phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu để nâng vốn điều lệ lên trên 94.000 tỷ đồng. VietinBank cũng có phương án tăng vốn từ lợi nhuận còn lại sau trích lập các quỹ, với mục tiêu vượt 100.000 tỷ đồng nếu hoàn tất các thủ tục cần thiết.
Ở khối ngân hàng tư nhân, cuộc đua chưa dừng lại sau khi ba nhà băng đầu tiên vượt ngưỡng. VPBank đã công bố kế hoạch phát hành riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư nước ngoài, có thể đưa vốn điều lệ lên khoảng 106.243 tỷ đồng nếu hoàn tất. MB cũng có phương án tăng vốn lên tối đa khoảng 102.687 tỷ đồng.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa vốn điều lệ đã được cập nhật sau khi hoàn tất phát hành và quy mô vốn dự kiến theo kế hoạch. Các phương án chưa hoàn thành không thể được cộng vào số vốn hiện hữu để xác định thứ hạng. Tiến độ thực hiện, khả năng thu hút nhà đầu tư và điều kiện phê duyệt sẽ quyết định ngân hàng nào thực sự bứt lên trong giai đoạn tiếp theo.
Khoảng cách vốn giữa các ngân hàng vì vậy vẫn có thể thay đổi. Nhưng với nhóm Big4, bài toán không chỉ là chạy đua để đạt một con số tương đương các ngân hàng tư nhân. Khả năng bổ sung vốn còn liên quan đến yêu cầu duy trì tỷ lệ an toàn vốn, mở rộng tín dụng và bảo đảm năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
5. Góc nhìn đầu tư: Quy mô vốn lớn chưa phải luận điểm mua cổ phiếu
Với nhà đầu tư, cuộc đua vốn điều lệ tạo ra một tín hiệu đáng theo dõi về định hướng phát triển và nhu cầu củng cố năng lực tài chính của các ngân hàng. Tuy nhiên, việc một nhà băng vượt mốc 100.000 tỷ đồng không đồng nghĩa cổ phiếu của ngân hàng đó đương nhiên hấp dẫn hơn trên thị trường.
Điều cần quan tâm trước hết là chất lượng nguồn vốn và mục đích sử dụng. Một ngân hàng huy động được tiền mới từ cổ đông có thêm nguồn lực để mở rộng hoạt động, nhưng cũng phải chứng minh khả năng sử dụng khoản vốn đó hiệu quả. Với các đợt phát hành làm tăng số lượng cổ phiếu lưu hành, nhà đầu tư cần theo dõi mức độ pha loãng và khả năng tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu.
Tiếp đó là hiệu quả hoạt động sau tăng vốn. ROE, EPS, CAR, tỷ lệ nợ xấu và chi phí dự phòng sẽ cho thấy ngân hàng có chuyển hóa được nguồn lực bổ sung thành kết quả kinh doanh hay không. Nếu quy mô vốn tăng nhanh hơn khả năng tạo lợi nhuận, hiệu quả sử dụng vốn có thể suy giảm.
Cuối cùng, định giá vẫn là yếu tố quyết định sức hấp dẫn của cổ phiếu. Một ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhưng giá cổ phiếu đã phản ánh phần lớn kỳ vọng tăng trưởng chưa chắc là lựa chọn tốt hơn một ngân hàng có quy mô nhỏ hơn nhưng còn dư địa cải thiện hiệu quả kinh doanh và đang được định giá hợp lý.
Cuộc đua 100.000 tỷ đồng vì thế không nên chỉ được nhìn như cuộc cạnh tranh về thứ hạng. Đằng sau mỗi đợt tăng vốn là câu hỏi về chất lượng nguồn lực, khả năng quản trị rủi ro và hiệu quả sử dụng vốn. Với nhà đầu tư, ngân hàng đáng quan tâm không nhất thiết là ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhất, mà là ngân hàng có khả năng biến mỗi đồng vốn thành tăng trưởng và lợi nhuận bền vững.
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin, chia sẻ góc nhìn đầu tư không mang tính chất khuyến nghị hay tư vấn đầu tư. Nhà đầu tư cần tự đánh giá và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.