Con số 7.250 hộ, khoảng 20.000 người, có mặt trong mọi bản tin về dự án tái thiết Vĩnh Hưng.

Những con số ấy không chỉ là một dòng thống kê. Đó còn là những mái nhà: có nhà đã sống ở đây ba, bốn đời, có nhà nuôi con ăn học bằng một quầy hàng mặt ngõ, có ông bà già chỉ quen một lối đi, một ngôi đình, một nhóm hàng xóm. Với họ, tái thiết không phải là một khái niệm quy hoạch.

Một mảnh đất ở cách Hồ Gươm 4 km là tài sản lớn nhất của nhiều gia đình. Nếu tiền bồi thường tính theo bảng giá, trong khi căn hộ mới bán theo giá thị trường, thì "được tái định cư tại chỗ" có thể thành một lời hứa mà người ta không đủ tiền để nhận.

Có chỗ ở mới trước khi phải dọn đi, hay phải đi thuê nhà chờ đợi không biết đến bao giờ?

Những gia đình muốn giữ nhà đất thì có lựa chọn nào khác ngoài căn hộ chung cư.

Những hộ sống nhờ mặt tiền sẽ buôn bán ở đâu, và giá mặt bằng "ưu đãi" ở tầng đế các tòa nhà là bao nhiêu.

Những câu hỏi ấy cần được thành phố có lời đáp đầy đủ.

Tôi nghĩ thành phố cần công khai sớm, trước khi xin ý kiến đồng thuận, một bộ thông tin tối thiểu. Đó là khung giá và cách tính bồi thường, kể cả việc Vĩnh Hưng có được áp dụng cơ chế bồi thường cao hơn mức chuẩn mà nghị quyết mới của thành phố cho phép hay không. Đó là giá căn hộ tái định cư và giá mặt bằng dành cho hộ kinh doanh. Đó là trình tự xây và chuyển: tòa nào làm trước, hộ nào chuyển trước, ở tạm thế nào. Và đó là một công cụ để mỗi gia đình tự tra cứu được thửa đất của mình. Theo nghị quyết của HĐND thành phố, phương án bồi thường phải được ít nhất 75% chủ sở hữu đồng ý. Nhưng sự đồng ý chỉ có giá trị khi người ta biết rõ mình đang đồng ý với điều gì.

Tôi vẫn tin Hà Nội cần tái thiết hoàn toàn, và Vĩnh Hưng là một cuộc tái thiết tiên phong.

Cần tái thiết, vì những vấn đề ở các khu dân cư cũ như Vĩnh Hưng không tự mất đi theo thời gian. Ngõ 3 mét vẫn là ngõ 3 mét, xe cứu hỏa vẫn dừng ở đầu ngõ, cả phường gần 80.000 dân vẫn chỉ có chưa đầy 2 ha công viên. Cách sửa từng lô, từng nhà đã được thử: mười năm qua, Hà Nội cải tạo chung cư cũ chưa được một phần mười. Chờ đợi cũng có cái giá của nó, chỉ là cái giá ấy được trả âm thầm, mỗi mùa mưa, mỗi lần có cháy.

Vĩnh Hưng nên làm trước, vì đây là nơi đủ điều kiện để làm: vị trí sát trung tâm, giữa Vành đai 2 và Vành đai 3, giáp trục sông Hồng, có quỹ đất chưa khai thác, có hành lang đường sắt đô thị đi qua, và có sự thiếu hụt hạ tầng đủ lớn để thay đổi thấy được. Một thành phố muốn học cách tái thiết thì phải có nơi bắt đầu.

Nhưng chính vì đi trước, Vĩnh Hưng phải làm mẫu, và làm mẫu không chỉ ở những tòa nhà hay công viên. Cách thành phố và nhà đầu tư đối xử với 7.250 hộ dân ở đây sẽ là điều những phường đến lượt sau nhìn vào đầu tiên. Nếu người Vĩnh Hưng được nói rõ, được trả xứng đáng, được ở lại, thì những nơi khác sẽ đón tái thiết như một cơ hội. Nếu không, mọi dự án sau sẽ gặp đúng sự ngờ vực mà chúng ta đang thấy hôm nay.

Ủng hộ tái thiết, với tôi, cũng có nghĩa là đòi hỏi tái thiết phải được làm cho đúng. Thước đo cuối cùng của dự án này không phải là bao nhiêu héc-ta công viên hay bao nhiêu tòa nhà cao tầng, mà là bao nhiêu người Vĩnh Hưng hôm nay vẫn còn ở Vĩnh Hưng khi dự án hoàn thành.

Hạn góp ý cho dự thảo quy hoạch là 17 giờ ngày 1/11. Tôi hiểu nỗi bức xúc của nhiều người, và hiểu vì sao nó bùng lên trên mạng. Nhưng một lời chửi trên Facebook sẽ trôi đi sau vài giờ, còn một câu hỏi ghi vào phiếu góp ý thì nằm lại trong hồ sơ, và cơ quan chức năng phải tổng hợp, phải giải trình. Nếu bạn sống ở Vĩnh Hưng, hãy dành sức cho những tờ phiếu ấy. Đó là cách để câu hỏi của bạn buộc phải được trả lời.

Nguồn: Nhà báo Phạm Trung Tuyến

*Lưu ý: Bài viết là góc nhìn cá nhân và được chia sẻ lại sau khi tác giả đồng ý.