9 tháng đầu năm 2026, VIB lỗ thuần 1.147 tỷ đồng từ kinh doanh ngoại hối, trong khi cùng kỳ năm trước lãi gần 124 tỷ đồng.

Bóc tách báo cáo tài chính, VIB vẫn lãi khoảng 94 tỷ đồng từ mua bán ngoại tệ giao ngay. Khoản lỗ nằm ở phái sinh tiền tệ: thu 1.657 tỷ đồng, chi 2.898 tỷ đồng, tương ứng lỗ thuần hơn 1.241 tỷ đồng.

Theo tôi, một yếu tố cần xem xét là chi phí hoán đổi ngoại tệ (swap) gắn với các khoản vay vốn nước ngoài. Hiểu đơn giản, ngân hàng vay USD, hoán đổi để có VND sử dụng, đồng thời thỏa thuận điều kiện đổi lại USD khi đến hạn trả nợ. Giao dịch này phát sinh chi phí.

Quy mô vốn ngoại tệ của VIB khá lớn. Tại ngày 30/9/2026, dư nợ vay các tổ chức tín dụng khác bằng ngoại tệ đạt khoảng 40.169 tỷ đồng, tăng 34% so với đầu năm. Sau đó, khi công bố khoản vay hợp vốn 285 triệu USD ký ngày 5/10, VIB cho biết tổng số dư vốn huy động nước ngoài đạt khoảng 1,6 tỷ USD.

Ví dụ giả định: VIB vay 100 triệu USD, tương đương 2.500 tỷ đồng, với lãi suất 4%/năm. Chi phí swap là 3%/năm; nguồn vốn sau chuyển đổi được cho vay với lãi suất 9%/năm. Sau một năm:

+ Thu lãi cho vay: 225 tỷ đồng.

+ Trả lãi vay USD: 100 tỷ đồng.

+ Chi phí swap: 75 tỷ đồng.

-> Sau ba khoản này, ngân hàng còn 50 tỷ đồng chênh lệch. Muốn tính lợi nhuận cuối cùng, còn phải trừ thêm chi phí hoạt động, dự phòng và thuế.

Điểm mấu chốt: Trong ví dụ, nếu chi phí swap 75 tỷ đồng được ghi vào ngoại hối và không có giao dịch ngoại hối nào khác, mục ngoại hối sẽ âm 75 tỷ đồng. Trong khi đó, thu lãi cho vay 225 tỷ và chi phí lãi vay 100 tỷ nằm ở các khoản mục lãi. Vì vậy, phải nhìn cả thu nhập và chi phí mới đánh giá được hiệu quả nguồn vốn.

Tương tự, VPBank lỗ ngoại hối hợp nhất gần 2.000 tỷ đồng sau 9 tháng, với khoản âm lớn nằm ở phái sinh tiền tệ trong bối cảnh tăng cường huy động nước ngoài.

Theo tôi, không nên chỉ nhìn khoản lỗ ngoại hối rồi kết luận cả phương án sử dụng vốn kém hiệu quả. Cần xem lãi vay, chi phí swap và thu nhập tạo ra từ nguồn vốn mới là quan trọng nhất.

-Thăng Long Official-