Những ngày gần đây, thông tin về việc liên tiếp xuất hiện các doanh nghiệp hàng không mới đã thu hút sự chú ý của thị trường. Đầu tiên là Lotha, một công ty hàng không được thành lập với vốn điều lệ 10 tỷ đồng. Tên gọi Lotha gợi liên tưởng đến sân bay Long Thành, nơi vừa chính thức đón những chuyến bay đầu tiên.
Việc một doanh nghiệp hàng không có vốn điều lệ chỉ 10 tỷ đồng được thành lập, trong khi chưa thấy rõ hệ sinh thái hậu thuẫn phía sau, khiến nhiều ý kiến cho rằng đây có thể là cách “giữ chỗ thương hiệu”, khi các tên gọi liên quan đến Long Thành, Lotha, Longthanh… sớm được đăng ký pháp nhân.
Đại gia Nguyễn Đức Chi thành lập công ty hàng không 300 tỷ
Ngay sau đó, thị trường tiếp tục ghi nhận sự xuất hiện của Crystal Bay Airlines, doanh nghiệp có vốn điều lệ 300 tỷ đồng. Khác với Lotha, Crystal Bay Airlines gắn với hệ sinh thái Crystal Bay và doanh nhân Nguyễn Đức Chi.
Crystal Bay Airlines đăng ký ngành nghề chính là vận tải hành khách hàng không, cùng nhiều lĩnh vực liên quan như vận tải đường bộ, dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho vận tải hàng không, đóng tàu thuyền và xây dựng công trình đường sắt.
Việc liên tiếp có doanh nghiệp hàng không mới được thành lập là diễn biến đáng chú ý, bởi trong quá khứ, quá trình hình thành một hãng bay thường kéo dài, từ khâu thành lập pháp nhân, xin cấp phép đến chuẩn bị khai thác. Trước Crystal Bay Airlines, SunPhuQuoc – Công ty TNHH Hàng không Mặt Trời Phú Quốc, do Sun Group hậu thuẫn - là hãng hàng không mới gần nhất được cấp phép bay.
Hàng không thực tế là ngành kinh doanh có điều kiện đặc biệt. Theo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, kinh doanh vận tải hàng không là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bao gồm hai hình thức:
- Vận chuyển hàng không: Vận chuyển hành khách, hàng hóa bằng đường hàng không nhằm mục đích sinh lợi.
- Kinh doanh hàng không chung: Là hoạt động hàng không nhằm mục đích sinh lời bằng tàu bay, không bao gồm tàu bay không người lái và phương tiện bay siêu nhẹ.
Doanh nghiệp muốn tham gia lĩnh vực này phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện, trong đó có:
- Phương án bảo đảm có tàu bay khai thác: Bao gồm số lượng, chủng loại, tuổi tàu bay, hình thức sở hữu, phương án khai thác – bảo dưỡng và nguồn nhân lực.
- Số lượng tàu bay tối thiểu: 3 tàu bay đối với vận chuyển hàng không; 1 tàu bay đối với kinh doanh hàng không chung.
- Điều kiện về tổ chức bộ máy, nhân sự chuyên môn.
- Điều kiện về vốn: Khai thác đến 10 tàu bay - tối thiểu 300 tỷ đồng; 11–30 tàu bay - tối thiểu 600 tỷ đồng; trên 30 tàu bay - tối thiểu 700 tỷ đồng; kinh doanh hàng không chung - tối thiểu 100 tỷ đồng.
- Phương án kinh doanh và chiến lược phát triển.
Tạm tính, ngoài vốn pháp định, chi phí đầu tư trong ngành hàng không rất lớn. Giá mua một tàu bay có thể dao động 100–500 triệu USD tùy loại. Hình thức thuê ướt (wet lease) – thuê trọn gói cả máy bay, phi hành đoàn, bảo trì và bảo hiểm – cũng có chi phí cao, từ 80.000 USD đến vài trăm nghìn USD mỗi tháng, chưa kể chi phí vận hành, khai thác.
Crystal Bay đã hoạt động trong lĩnh vực hàng không nhiều năm
Lịch sử Crystal Bay không chỉ bắt đầu từ năm 2016 – thời điểm doanh nghiệp chính thức thành lập – mà có thể lần ngược về năm 1998, khi ông Nguyễn Đức Chi bắt đầu hoạt động kinh doanh tại Cosmos Ngọc Khánh, một trung tâm giải trí lớn tại Hà Nội thời điểm đó.
Sau đó, ông Chi đầu tư xây dựng Cam Ranh Riviera Resort tại Bãi Dài (Khánh Hòa) và bến du thuyền quốc tế. Đến năm 2016, Crystal Bay chính thức thành lập với vốn điều lệ 250 tỷ đồng, do ba cổ đông sáng lập góp vốn. Cơ cấu cổ đông gồm ông Nguyễn Đức Chi sở hữu 60% và giữ vai trò Chủ tịch HĐQT. Bà Nguyễn Thị Duyên và ông Nguyễn Đức Tấn mỗi người góp 20%.
Ngay từ đầu, Crystal Bay định hướng phát triển theo ba trụ cột chính: Du lịch – vận hành khách sạn, khu nghỉ dưỡng – bất động sản. Giai đoạn 2017–2018, công ty liên tục tăng vốn, lên 1.200 tỷ đồng, đồng thời vận hành hàng triệu phòng khách sạn và tổ chức các chuyến bay trọn gói phục vụ du khách.
Từ năm 2022, Crystal Bay bắt đầu khai thác các chuyến bay charter đưa khách từ Kazakhstan, Uzbekistan, Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ và nhiều thị trường khác đến Cam Ranh và Phú Quốc.
Theo doanh nghiệp, việc thành lập Crystal Bay Airlines không phải là một bước đi ngẫu hứng, mà là kết quả tất yếu của quá trình phát triển dài hạn.
Theo Crystal Bay, khi “cửa ngõ hàng không” không nằm trong tầm kiểm soát, chuỗi giá trị du lịch khó có thể tối ưu và giá trị gia tăng nội địa bị phân mảnh. Do vậy, việc lập hãng bay thực tế là 'phiên bản nâng cấp của charter', nhằm tối ưu chuỗi giá trị du lịch thay vì phụ thuộc vào hình thức thuê chuyến rời rạc.
Crystal kinh doanh thua lỗ, ông Nguyễn Đức Chi lấy tiền từ đâu?
Dù đã tham gia sâu vào lĩnh vực hàng không du lịch, tình hình tài chính của Crystal Bay chưa thực sự khả quan. Riêng 6 tháng đầu năm 2025, doanh nghiệp lỗ hơn 41 tỷ đồng, nâng tổng lỗ lũy kế lên hơn 218 tỷ đồng.
Trước đó, năm 2024 lỗ 109 tỷ đồng; năm 2023 có lãi 101 tỷ đồng; năm 2022 lỗ 94 tỷ đồng.
Tại thời điểm cuối quý II/2025, vốn chủ sở hữu đạt 1.582 tỷ đồng, trong khi tổng nợ phải trả lên tới 5.440 tỷ đồng, tương đương 3,44 lần vốn chủ sở hữu. Trong đó, dư nợ trái phiếu chiếm 2.287 tỷ đồng.
Kiểm toán A&C đã đưa ra ý kiến ngoại trừ liên quan đến hai dự án Rocko Bay Resort và Sailing Ninh Chữ Bay – các dự án đã bị thu hồi, nhưng ảnh hưởng tài chính chưa được đánh giá đầy đủ.
Vậy câu hỏi ông Nguyễn Đức Chi lấy tiền đâu để lập hãng hàng không thực chất không có câu trả lời cụ thể. Tuy vậy, một số động thái gần đây có thể có một phần giải đáp.
1. Thế chấp cổ phần vay vốn?
Trước thời điểm thành lập Crystal Bay Airlines vài tháng, ông Nguyễn Đức Chi và vợ là bà Lê Minh Hà đã có nhiều giao dịch thế chấp cổ phần tại Chứng khoán VNDirect (VND). Cụ thể:
- Ngày 18/9/2025, ông Chi và bà Hà thế chấp 46 triệu cổ phần CTCP Crystal Bay – thời điểm này chỉ khoảng 3 tháng trước khi Crystal Bay Airlines được thành lập. Số cổ phần thế chấp tương ứng 40% vốn điều lệ công ty.
- Trước đó, ngày 8/8/2025, hai cá nhân này thế chấp 14,05 triệu cổ phần CTCP Crystal Bay Việt Nam tại VNDirect. Số cổ phần này chiếm 41,3% vốn cổ phần công ty.
- Còn tháng 3/2025, ông Chi thế chấp 440.000 cổ phần CTCP Thương mại Resort Hoàn Cầu.
2. Huy động qua trái phiếu?
Điểm nhấn đáng chú ý trong các giao dịch thế chấp của ông Nguyễn Đức Chi là hơn 14 triệu cổ phần tại Crystal Bay Việt Nam - một pháp nhân khác trong hệ sinh thái.
CTCP Crystal Bay Việt Nam được thành lập năm 2021 với tên gọi ban đầu Công ty TNHH Crystal Bay Intourist. Chỉ hơn 4 năm ngắn ngủi công ty đã trải qua nhiều lần đổi tên.
Đáng chú ý, tháng 6/2025, Crystal Bay Việt Nam tăng vốn điều lệ khủng từ 10 tỷ đồng lên 340 tỷ đồng.
Ngay sau đó mấy ngày, công ty phát hành lô trái phiếu CRB12501 trị giá 755 tỷ đồng, đáo hạn năm 2030. Giá trị trái phiếu này cao hơn gấp đôi vốn chủ sở hữu, trong khi doanh nghiệp không công bố chi tiết mục đích sử dụng vốn.
Hoạt động kinh doanh của Crystal Bay Việt Nam cũng không khả quan khi nửa đầu năm 2025 lỗ 1,1 tỷ đồng.
Tính đến cuối quý II/2025, Crystal Bay Việt Nam có tổng nợ phải trả 1.026 tỷ đồng, gấp 3 lần vốn chủ sở hữu, trong đó 740 tỷ đồng là nợ trái phiếu vừa phát sinh trong năm.
Theo: Hồ Nga/Kiến thức Đầu tư
