Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc Petrovietnam hiện vẫn là cổ đông lớn nhất với 52% vốn, mà còn ở việc Chính phủ đã chấp thuận chuyển giao toàn bộ phần vốn này về Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để phục vụ lộ trình tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém. Đây là bước đi hiếm gặp trong hệ thống ngân hàng Việt Nam và có thể làm thay đổi vai trò của cổ đông chi phối trong thời gian tới.

1. Cơ cấu sở hữu của PVcomBank: Nhà nước vẫn nắm quyền chi phối, nhưng "chủ quản" đang thay đổi

Tính đến nay, cơ cấu cổ đông của PVcomBank gồm:

- Petrovietnam (PVN): 52% vốn điều lệ

- Morgan Stanley International Holdings Inc.: 6,67% (cổ đông chiến lược nước ngoài)

- Các cổ đông khác: 41,33%.

Nếu chỉ nhìn vào các con số, có thể kết luận Petrovietnam vẫn là cổ đông kiểm soát tuyệt đối. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là 52% vốn này không còn được nhìn nhận đơn thuần là khoản đầu tư tài chính của một tập đoàn năng lượng.

Theo chủ trương đã được Chính phủ phê duyệt, phần vốn Nhà nước tại PVcomBank sẽ được chuyển giao từ Petrovietnam sang Ngân hàng Nhà nước nhằm phục vụ quá trình tái cơ cấu các tổ chức tín dụng. Điều này đồng nghĩa, về dài hạn, vai trò đại diện chủ sở hữu Nhà nước sẽ thay đổi, dù tỷ lệ sở hữu chưa thay đổi ngay lập tức. Đây là điểm khác biệt rất lớn so với phần lớn ngân hàng thương mại cổ phần khác.

2. Điều gì nằm phía sau câu chuyện tái cơ cấu PVcomBank?

PVcomBank được hình thành năm 2013 từ thương vụ hợp nhất giữa PVFC và Western Bank, mang theo "DNA" của một định chế tài chính phục vụ hệ sinh thái dầu khí.

Trong hơn một thập kỷ hoạt động, ngân hàng vẫn gắn chặt với Petrovietnam thông qua nhiều hoạt động cấp tín dụng và hợp tác với các doanh nghiệp năng lượng.

Tuy nhiên, việc chuyển giao 52% vốn Nhà nước về Ngân hàng Nhà nước cho thấy PVcomBank đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới.

Petrovietnam là tập đoàn chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực dầu khí, không có chức năng quản lý hay tái cơ cấu tổ chức tín dụng. Trong khi đó, NHNN là cơ quan trực tiếp điều hành hệ thống ngân hàng và triển khai các đề án xử lý ngân hàng yếu kém.

Việc chuyển giao quyền đại diện phần vốn Nhà nước không đơn thuần là thay đổi "người đứng tên", mà nhằm:

- Thống nhất đầu mối quản lý vốn Nhà nước tại ngân hàng;

- Tạo điều kiện để NHNN chủ động hơn trong các phương án tái cơ cấu;

- Mở đường cho những giải pháp như bổ sung vốn, thay đổi mô hình quản trị, tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược hoặc triển khai các phương án hỗ trợ khi cần thiết.

Nói cách khác, 52% vốn của Petrovietnam đang chuyển từ vai trò "khoản đầu tư" sang vai trò "công cụ tái cơ cấu". Điều này khiến PVcomBank trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình củng cố hệ thống ngân hàng Việt Nam những năm tới.

3. Ai mới là người thực sự có ảnh hưởng đến tương lai của PVcomBank?

Xét trên danh nghĩa pháp lý, Petrovietnam vẫn là cổ đông lớn nhất, Morgan Stanley tiếp tục giữ vai trò cổ đông chiến lược nước ngoài, còn hơn 41% thuộc các cổ đông khác.

Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ chiến lược, trọng tâm của PVcomBank không còn nằm ở Petrovietnam, mà nằm ở quá trình tái cơ cấu do Nhà nước định hướng.

Điều thị trường sẽ theo dõi trong thời gian tới không phải là Petrovietnam có tiếp tục đầu tư thêm hay không, mà là:

Khi nào việc chuyển giao 52% vốn về NHNN hoàn tất;

NHNN sẽ triển khai mô hình tái cơ cấu theo hướng nào;

Liệu PVcomBank có xuất hiện nhà đầu tư chiến lược mới, được tăng vốn hay tham gia sâu hơn vào các chương trình xử lý tổ chức tín dụng.

Nói cách khác, quyền sở hữu hiện tại phản ánh quá khứ của PVcomBank, còn tương lai của ngân hàng lại phụ thuộc rất lớn vào lộ trình tái cơ cấu do Nhà nước dẫn dắt.

Đáng chú ý, trước động thái này, PVcomBank vừa được Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) chấp thuận cho 900 triệu cổ phiếu PCB được đăng ký giao dịch trên UPCoM.

Nếu hoàn tất đúng kế hoạch, PCB sẽ trở thành cổ phiếu ngân hàng thứ 28 xuất hiện trên thị trường chứng khoán tập trung. 

4. Kết Luận

Nếu nhìn rộng hơn, cơ cấu sở hữu hiện nay phản ánh hai lớp giá trị.

Một mặt, Petrovietnam vẫn giữ vai trò cổ đông chi phối trên danh nghĩa.

Mặt khác, lộ trình tái cơ cấu được Chính phủ định hướng cho thấy Nhà nước đang có kế hoạch sắp xếp lại vai trò của phần vốn này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và xử lý các tồn tại lịch sử của ngân hàng.

Vì vậy, điều thị trường cần theo dõi sát hơn là khi quá trình chuyển giao và tái cơ cấu hoàn tất, mô hình quản trị, chiến lược phát triển và khả năng thu hút nhà đầu tư chiến lược mới của PVcomBank sẽ thay đổi ra sao.

Đó mới là yếu tố có thể tạo ra những chuyển biến lớn đối với ngân hàng trong giai đoạn tới, thay vì chỉ nhìn vào danh sách cổ đông hiện tại.

Bạn có quan điểm thế nào về việc này? Hãy để lại comment nhé!