Đó là câu hỏi đang được bàn tán sôi nổi trên nhiều hội nhóm chứng khoán những ngày gần đây, sau khi xuất hiện các phân tích xoay quanh kịch bản Điện Máy Xanh (DMX) có thể chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng ở vùng giá khoảng 80.000 đồng/cp.
Ngay lập tức, thương vụ này trở thành đề tài “mổ xẻ” của giới đầu tư, bởi nếu mức giá trên trở thành hiện thực, Điện Máy Xanh sẽ được định giá khoảng 102.000–103.000 tỷ đồng sau IPO.
Theo tính toán, mức định giá này tương ứng Forward P/E 2026 khoảng 11–13 lần, thấp hơn mặt bằng trung bình ngành bán lẻ tại Việt Nam (15,9 lần) và thấp hơn cả nhóm doanh nghiệp cùng ngành trong khu vực châu Á (14,2 lần).
Bạn thấy đấy, một doanh nghiệp đầu ngành điện máy, tăng trưởng kép khoảng 15% mỗi năm, lại được chào bán thấp hơn mặt bằng ngành? Nghe qua đúng là một “deal thơm”?
Nhưng khoan, câu chuyện không đơn giản như vậy.
Điểm bạn cần đặt dấu hỏi là khi đặt DMX cạnh công ty mẹ là MWG. Hiện vốn hóa của MWG vào khoảng 115.000 tỷ đồng, trong khi doanh nghiệp này đang nắm khoảng 85% vốn tại Điện Máy Xanh. Nếu lấy mức định giá IPO giả định nói trên, riêng phần sở hữu của MWG tại DMX đã có giá trị khoảng 87.500 tỷ đồng.
Điều này đồng nghĩa phần giá trị còn lại thị trường đang dành cho toàn bộ những mảng khác của MWG — bao gồm Bách Hóa Xanh, EraBlue, các tài sản khác cùng kỳ vọng tăng trưởng trong tương lai — chỉ vào khoảng 27.500 tỷ đồng.
Con số này đặt ra một câu hỏi khá thú vị: thị trường đang định giá MWG ở mức quá thấp, hay đang dành kỳ vọng quá lớn cho Điện Máy Xanh?
Nói cách khác, khi mua cổ phiếu MWG, nhà đầu tư thực tế đã gián tiếp nắm giữ phần lớn giá trị của Điện Máy Xanh. Vì vậy, nếu ĐMX tách ra niêm yết riêng, sức hấp dẫn của thương vụ sẽ phụ thuộc rất lớn vào việc doanh nghiệp có thể kể một câu chuyện tăng trưởng đủ thuyết phục hay không: ĐMX sẽ khác gì, vượt trội ở đâu so với giai đoạn còn nằm trong hệ sinh thái MWG?
Dĩ nhiên, bài toán này không thể chỉ nhìn bằng phép trừ cơ học. Giá trị của MWG còn phụ thuộc vào hiệu quả vận hành của Bách Hóa Xanh, triển vọng mở rộng của EraBlue, mức chiết khấu thường thấy với mô hình holding, cũng như khả năng Điện Máy Xanh duy trì được mức định giá kỳ vọng sau khi lên sàn.
Nhưng chính lúc này lại cần nhìn sâu hơn vào mục đích IPO của DMX.
Thông thường, các doanh nghiệp khi lên sàn thường kể một câu chuyện tăng trưởng rất hấp dẫn: mở rộng thần tốc, xây thêm nhà máy, thâm nhập thị trường mới hoặc tăng tốc đầu tư.
Còn với Điện Máy Xanh, thông tin từ tờ Đầu tư cho biết, doanh nghiệp dự kiến huy động khoảng 14.360 tỷ đồng, nhưng phần lớn số tiền này lại được sử dụng để trả nợ vay ngắn hạn.
Thông tin này khiến không ít nhà đầu tư lập tức đặt câu hỏi: IPO để trả nợ, liệu có phải tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang gặp áp lực dòng tiền?
Tuy nhiên, bức tranh tài chính của DMX lại cho thấy một góc nhìn khác. Tại cuối quý I/2026, doanh nghiệp ghi nhận:
- Tổng tài sản khoảng 57.327 tỷ đồng
- Tiền và tương đương tiền: 3.312 tỷ đồng
- Đầu tư tài chính ngắn hạn: 25.255 tỷ đồng
- Tổng tài sản có tính thanh khoản cao: hơn 28.500 tỷ đồng
Trong khi đó, dư nợ vay ngắn hạn vào khoảng 22.159 tỷ đồng.
Nói cách khác, Điện Máy Xanh không giống một doanh nghiệp “khát tiền”. Việc IPO để trả nợ có thể đơn thuần là bước tái cấu trúc bảng cân đối kế toán trước thềm niêm yết, nhằm:
- Giảm áp lực chi phí lãi vay
- Làm đẹp cấu trúc tài chính
- Tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư tổ chức
- Định vị mình như một cổ phiếu vừa tăng trưởng, vừa có khả năng chi trả cổ tức đều đặn
Việc IPO càng khiến câu chuyện thêm thú vị khi doanh nghiệp dự kiến chia cổ tức tiền mặt 4.000 đồng/cổ phiếu ngay sau niêm yết.
Nếu tính theo giá IPO 80.000 đồng/cp, mức lợi suất cổ tức ban đầu rơi vào khoảng 5%.
Bạn thấy đấy, một mặt huy động vốn để giảm nợ, mặt khác lại chia tiền mặt cho cổ đông. Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đây hoàn toàn có thể là một chiến lược tài chính nhằm tạo sức hút cho cổ phiếu trong giai đoạn đầu lên sàn.
Vì thế, câu hỏi lớn nhất lúc này không còn là DMX IPO giá 80.000 đồng/cp đắt hay rẻ. Điều thị trường thực sự cần trả lời là: Liệu MWG đang bị chiết khấu quá mạnh, hay Điện Máy Xanh đang được đặt vào một kỳ vọng tăng trưởng rất cao?
Nếu sau IPO, DMX tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng, giảm mạnh chi phí vốn, đều tay chia cổ tức và cải thiện lợi nhuận, đây có thể là một thương vụ hấp dẫn.
Ngược lại, nếu tăng trưởng không đủ mạnh để “gánh” mức định giá hơn 100.000 tỷ đồng, khoản cổ tức 4.000 đồng/cp có thể chỉ là cú hích ngắn hạn để thu hút dòng tiền ban đầu.
Còn bạn nghĩ sao?
IPO để trả nợ nhưng vẫn chia tiền mặt ngay sau niêm yết là nước đi tài chính khôn ngoan, hay chỉ là một câu chuyện hấp dẫn để kéo dòng tiền vào thương vụ?
