Đây là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026–2030, mở đầu cho một chu kỳ phát triển mới của đất nước.
Trong công điện, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ. Một trong những yêu cầu then chốt là tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính – ngân sách nhà nước, đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, mở rộng cơ sở thu và chống thất thu thuế, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại điện tử, dịch vụ ăn uống, bán lẻ. Mục tiêu đặt ra là thu ngân sách nhà nước năm 2026 tăng ít nhất 10% so với ước thực hiện năm 2025.
Bên cạnh đó, tiếp tục triển khai các chính sách giảm, gia hạn thuế, phí, tiền thuê đất nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc sử dụng hiệu quả dư địa nợ công, bội chi trong giới hạn an toàn để huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển cũng được nhấn mạnh, trong đó có phát hành trái phiếu Chính phủ cho các dự án hạ tầng trọng điểm, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được yêu cầu điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Trọng tâm là điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp, quản lý chặt thị trường ngoại hối, định hướng dòng vốn tín dụng vào sản xuất – kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời kiểm soát rủi ro ở các lĩnh vực nhạy cảm. Công điện cũng nhấn mạnh việc xử lý dứt điểm các tổ chức tín dụng yếu kém và đẩy mạnh xử lý nợ xấu.
Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá và đề xuất việc thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia, báo cáo Thường trực Chính phủ ngay trong tháng 1/2026.
Chỉ đạo này được đưa ra trong bối cảnh thị trường vàng trong nước biến động mạnh. Sáng 24/1, giá vàng miếng SJC tiếp tục lập kỷ lục mới khi tăng thêm 1,1 triệu đồng/lượng, lên mức 172,3–174,3 triệu đồng/lượng. Đáng chú ý, chỉ trong vòng 5 ngày tuần qua, giá vàng đã tăng gần 15 triệu đồng/lượng.
Trên thị trường quốc tế, giá vàng tiến sát mốc 5.000 USD/ounce, trong khi giá bạc vượt 100 USD/ounce, phản ánh xu hướng dòng tiền đổ mạnh vào các tài sản trú ẩn an toàn giữa bối cảnh bất ổn địa chính trị và kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ toàn cầu. Điều này càng làm nổi bật tính cấp thiết của việc nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế quản lý và giao dịch vàng một cách minh bạch, hiệu quả trong thời gian tới.
📌 Góc nhìn cá nhân:
Chỉ đạo khẩn trương nghiên cứu, báo cáo việc thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia của Thủ tướng diễn ra đúng thời điểm thị trường vàng trong và ngoài nước biến động mạnh chưa từng có. Việc giá vàng liên tục lập đỉnh, nới rộng chênh lệch giữa thị trường trong nước và thế giới đang cho thấy những bất cập kéo dài trong cơ chế quản lý và phân phối vàng hiện nay.
Thực tế, thị trường vàng Việt Nam đang vận hành và phụ thuộc lớn vào một số thương hiệu như: SJC, Doji, Bảo Tín Minh Châu, Bảo Tín Mạnh Hải, Mi Hồng… với nguồn cung hạn chế. Vì vậy, khi cầu tăng đột biến, giá dễ bị đẩy lên cao, gây tâm lý đầu cơ, găm giữ và tạo rủi ro lan sang thị trường tiền tệ.
Trong bối cảnh đó, ý tưởng về một sàn giao dịch vàng quốc gia – nếu được thiết kế minh bạch, vận hành theo chuẩn mực thị trường – có thể trở thành công cụ quan trọng để “giải nén” áp lực cho thị trường vàng vật chất.
Ở góc độ vĩ mô, sàn giao dịch vàng không chỉ nhằm bình ổn giá hay thu hẹp chênh lệch với thế giới, mà còn giúp Nhà nước có thêm dữ liệu, công cụ điều tiết dòng vốn và quản lý rủi ro hệ thống. Khi giao dịch được chuẩn hóa, tập trung, việc kiểm soát đầu cơ, chống thao túng giá và hạn chế tình trạng “vàng hóa” trong nền kinh tế sẽ khả thi hơn so với mô hình phân tán như hiện nay.
Tuy nhiên, đây không phải “đũa thần”. Nếu thiếu cơ chế liên thông với thị trường quốc tế, không xử lý được bài toán cung – cầu thực chất hoặc thiết kế nửa vời, sàn vàng rất dễ trở thành một tầng trung gian mới, thậm chí làm gia tăng chi phí và méo mó thị trường. Vì vậy, yêu cầu của Thủ tướng về việc nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng trước khi đề xuất là hoàn toàn cần thiết.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất định, dòng tiền tìm đến tài sản trú ẩn là xu hướng khó đảo ngược. Vấn đề không phải là “có nên lập sàn vàng hay không”, mà là lập như thế nào để vừa ổn định thị trường, vừa không tạo thêm rủi ro mới cho hệ thống tài chính. Đây sẽ là bài toán không dễ, nhưng nếu làm tốt, có thể trở thành một bước ngoặt trong quản lý thị trường vàng tại Việt Nam.
