"19x bạn mua vào – là 19x họ bán ra”.

Bạn không tin? Nghe hơi phũ nhưng đó chính là quy luật của mọi cơn sốt tài sản.

Từ đất nền, chứng khoán cho tới vàng, tiền không tự nhiên biến mất. Nó chỉ chuyển từ túi người này sang túi người khác.

Những ngày đầu năm 2026 khi vàng lập đỉnh, không khó để bắt gặp cảnh người dân xếp hàng từ sáng sớm tại các cửa hàng của SJC, Bảo Tín Minh Châu, DOJI hay Bảo Tín Mạnh Hải.

Trên các diễn đàn về tài chính, khắp nơi là những câu chuyện lãi vài triệu, vài chục triệu chỉ sau vài ngày nắm giữ. Nhiều người thậm chí còn rút hết tiền gửi ngân hàng ra để mua vào vì tin rằng vàng chỉ có một hướng duy nhất: đi lên.

Khi đó, mua vàng không còn là hành động tích trữ tài sản nữa. Nó trở thành một cuộc đua.

Người này thấy người kia lãi nên lao vào mua. Người sau thấy giá tăng nên càng vội xuống tiền. Và cứ thế, đám đông tự đẩy giá lên những vùng chưa từng có.

Nhưng thị trường luôn có một quy luật rất tàn nhẫn: khi ai cũng nghĩ mình sẽ giàu lên dễ dàng, đó thường là lúc rủi ro bắt đầu xuất hiện.

Từ vùng đỉnh gần 190 triệu đồng/lượng, vàng hiện đã lùi về vùng 13x triệu đồng/lượng. Hàng chục triệu đồng mỗi lượng đã "bay màu" chỉ sau vài tháng. Và câu hỏi được nhiều người đặt ra là:

Tiền đi đâu mất rồi?

Thực ra, tiền không mất. Nó chỉ chuyển chỗ. Người mua ở vùng giá cao đang chịu khoản lỗ tạm thời. Ngược lại, người bán được vàng ở vùng đỉnh đã bỏ túi phần chênh lệch đó.

Trong mọi giao dịch luôn tồn tại hai phía. Khi một người hưng phấn mua vào, cũng có một người khác bình tĩnh bán ra.

Vấn đề là ở đỉnh cao nhất của cơn sốt, người mua thường là đám đông còn người bán thường là những người đã có hàng từ trước.

Điều đáng nói là khi vàng ở vùng 18x-19x triệu đồng, rất nhiều người sợ bỏ lỡ cơ hội nhưng khi vàng giảm vài chục triệu đồng/lượng, mức giá rẻ hơn đáng kể, đám đông lại không dám mua.

Tâm lý FOMO luôn hoạt động theo cách kỳ lạ như vậy.

Giá tăng thì thấy hấp dẫn.

Giá giảm thì thấy đáng sợ.

Người ta thường mua vì cảm xúc nhiều hơn là vì giá trị.

Vì sao giá vàng giảm sâu?

Nhiều người cho rằng vàng giảm vì chiến tranh đã kết thúc hay thế giới đã bình yên trở lại nhưng thực tế không phải vậy.

Xung đột Nga - Ukraine vẫn chưa kết thúc.

Trung Đông vẫn nóng.

Nợ công Mỹ vẫn là bài toán lớn.

Thế giới vẫn đầy bất ổn.

Điều thay đổi nằm ở chỗ thị trường đang định giá lại những rủi ro đó.

Lịch sử tài chính 50 năm qua cho thấy một quy luật rất thú vị:

Vàng thường tăng mạnh nhất khi nỗi sợ tăng lên và giảm mạnh khi nỗi sợ đạt đỉnh.

Năm 1974, sau cú sốc dầu mỏ và lạm phát, vàng lao dốc khoảng 43%.

Năm 1980, sau giai đoạn tăng dựng đứng vì khủng hoảng năng lượng và lạm phát, vàng tiếp tục giảm hơn 50%.

Năm 2011, sau khủng hoảng nợ công châu Âu và hàng loạt bất ổn toàn cầu, vàng cũng mất hơn 40% giá trị trong vài năm tiếp theo.

Điểm chung là gì?

Đám đông đổ xô vào vàng đúng lúc nỗi sợ lên cao nhất còn dòng tiền lớn thì bắt đầu chuẩn bị rời đi. Bởi vàng có một điểm yếu rất lớn: Không tạo ra dòng tiền, không trả cổ tức, không có lợi nhuận như doanh nghiệp…. Người mua vàng chỉ có thể kiếm tiền nếu tìm được người khác mua lại với giá cao hơn.

Trong khi đó, khi kinh tế ổn định dần hoặc xuất hiện những cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn, dòng tiền sẽ bắt đầu rời vàng để tìm nơi sinh lời.

Có một chi tiết đáng suy ngẫm

Trong lúc nhiều người đau đầu vì giá vàng giảm mạnh, các doanh nghiệp kinh doanh vàng lại đang ghi nhận những con số lợi nhuận rất đáng chú ý.

SJC vừa báo lãi sau thuế hơn 425 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ khi công bố thông tin tài chính.

PNJ ghi nhận gần 2.830 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế năm 2025, tương đương khoảng 8 tỷ đồng mỗi ngày.

DOJI nhiều năm liên tiếp cũng duy trì lợi nhuận hàng trăm đến hơn nghìn tỷ đồng.

Tất nhiên, điều đó không có nghĩa doanh nghiệp vàng lấy tiền trực tiếp từ khoản lỗ của người mua vàng.

Nhưng nó cho thấy một khác biệt rất lớn. Trong khi phần đông nhà đầu tư chạy theo cảm xúc của thị trường, các doanh nghiệp lại kiếm tiền từ hệ thống phân phối, thương hiệu, chế tác, bán lẻ và quản trị rủi ro.

Người mua vàng thường chỉ nhìn vào giá.

Người bán vàng lại nhìn vào cả một mô hình kinh doanh.

Vậy vàng đã tạo đáy chưa?

Có lẽ không ai trả lời chính xác được nhưng lịch sử cho thấy một bài học rất đáng nhớ: Khi vàng ở vùng 18x - 19x triệu đồng/lượng, rất nhiều người tin rằng giá còn tăng mãi.

Đến khi vàng về vùng 13x triệu đồng/lượng, đám đông lại bắt đầu sợ hãi. Thị trường luôn vận hành như vậy.

Người ta thường mua nhiều nhất khi mọi thứ có vẻ chắc thắng và sợ hãi nhất khi cơ hội bắt đầu xuất hiện.

Bởi thế, câu hỏi quan trọng lúc này có lẽ không phải là:

"Bao giờ vàng quay lại đỉnh?"

Mà là:

"Mình đang mua vàng vì giá trị thực sự hay chỉ vì sợ bỏ lỡ cơ hội mà người khác đang kể?"

Bởi trong mọi cơn sốt tài sản, thứ đắt nhất chưa bao giờ là vàng mà chính là cảm xúc FOMO của nhà đầu tư.

Quan điểm của bạn về việc này thế nào? Hãy để lại comment nhé!