1. Đây không phải hợp đồng xây dựng thông thường

Khi nhìn vào con số hơn 1,3 triệu tỷ đồng, nhiều người sẽ mặc định đây là một "siêu hợp đồng" mang lại lợi nhuận khổng lồ.

Nhưng thực tế, metro là một trong những lĩnh vực khó kiếm tiền nhất trong ngành xây dựng.

Các dự án đường sắt đô thị luôn đi kèm với đặc điểm vốn đầu tư rất lớn, thời gian triển khai kéo dài nhiều năm, yêu cầu công nghệ phức tạp, áp lực giải phóng mặt bằng cao và nguy cơ đội vốn thường trực.

Nhìn vào các dự án metro tại Hà Nội hay TP.HCM trong hơn một thập kỷ qua có thể thấy phần lớn thách thức không nằm ở việc xây dựng, mà nằm ở quản lý tiến độ, vốn và vận hành.

Do đó, nếu chỉ nhìn đây là một hợp đồng EPC để tính biên lợi nhuận, rất có thể đang đánh giá thấp hoặc thậm chí đánh giá sai bản chất của câu chuyện.

2. Giá trị lớn nhất nằm ở TOD chứ không nằm ở EPC

5 tuyến metro không chỉ là các tuyến giao thông đơn thuần mà được phát triển theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development) - mô hình phát triển đô thị xoay quanh các nhà ga giao thông công cộng.

Trên thế giới, phần giá trị lớn nhất của metro thường không nằm ở doanh thu vận tải. Nó nằm ở việc tạo ra những trung tâm đô thị mới và làm thay đổi giá trị đất đai dọc hành lang tuyến.

Nhật Bản, Hồng Kông hay Singapore đều chứng minh rằng những doanh nghiệp nắm được quỹ đất quanh các tuyến metro thường là những bên hưởng lợi lớn nhất.

Đó là lý do thị trường đang nhìn câu chuyện này dưới một góc độ khác:

Liệu Vingroup đang xây metro hay đang tham gia định hình bản đồ đô thị Hà Nội trong 20-30 năm tới?

3. Đây có thể là mảnh ghép cuối cùng trong hệ sinh thái Vingroup?

Nếu nhìn toàn bộ hệ sinh thái hiện nay, Vingroup gần như đã hiện diện ở mọi mắt xích quan trọng:

- Vinhomes: phát triển đô thị

- VinFast: phương tiện giao thông

- V-Green: hạ tầng trạm sạc

- Xanh SM: vận tải công cộng

- VinSpeed: đường sắt tốc độ cao và metro

Điều đó có nghĩa Vingroup đang dần mở rộng từ một nhà phát triển bất động sản sang vai trò nhà phát triển hạ tầng đô thị.

Nếu thành công, đây không còn là câu chuyện bán nhà hay bán xe. Đây là câu chuyện tham gia xây dựng toàn bộ hệ sinh thái giao thông - đô thị.

Đó là lý do nhiều nhà đầu tư đánh giá thương vụ này mang ý nghĩa chiến lược lớn hơn rất nhiều so với giá trị một hợp đồng EPC.

4. Cơ hội càng lớn, rủi ro càng lớn

Dù vậy, không nên chỉ nhìn thấy mặt tích cực. Metro là một trong những lĩnh vực có tỷ lệ rủi ro cao nhất đối với các nhà thầu.

Rủi ro lớn nhất gồm:

- Chậm tiến độ

- Đội vốn

- Áp lực dòng tiền kéo dài

- Khó khăn trong giải phóng mặt bằng

- Yêu cầu công nghệ và quản trị dự án cực cao

Thị trường hiện tại đang phản ứng tích cực với câu chuyện metro, nhưng từ góc độ đầu tư, phần lớn giá trị kinh tế thực tế của dự án này chỉ có thể được kiểm chứng sau nhiều năm.

Nói cách khác, đây là câu chuyện dài hạn chứ không phải động lực lợi nhuận ngắn hạn.

5. Góc nhìn đầu tư - Điều gì thực sự quan trọng?

Nhà đầu tư cần tách biệt hai vấn đề.

Thứ nhất, đây chưa chắc là câu chuyện giúp lợi nhuận của Vingroup hay Vinhomes tăng mạnh ngay trong một vài quý tới.

Thứ hai, đây có thể là bước ngoặt giúp Vingroup mở rộng từ doanh nghiệp bất động sản sang doanh nghiệp hạ tầng quy mô quốc gia.

Nếu nhìn theo góc độ ngắn hạn, thị trường có thể đang kỳ vọng hơi sớm.

Nhưng nếu nhìn theo góc độ 10-20 năm, đây là một trong những dự án hiếm hoi có khả năng định hình lại vị thế của cả tập đoàn.

6. Kết luận

Nhiều người đang hỏi Vingroup sẽ kiếm được bao nhiêu tiền từ 5 tuyến metro.

Nhưng có lẽ câu hỏi quan trọng hơn là:

Nếu Vingroup thực sự xây dựng thành công 5 tuyến metro này, liệu họ có còn đơn thuần là một tập đoàn bất động sản hay sẽ trở thành doanh nghiệp tư nhân đầu tiên tham gia kiến tạo hạ tầng đô thị quy mô lớn của Việt Nam?

Bởi lợi nhuận từ một dự án rồi sẽ kết thúc nhưng quyền tham gia định hình một thành phố có thể tạo ra giá trị trong nhiều thập kỷ.

Và đó mới là phần đáng để thị trường theo dõi nhất trong câu chuyện Vinhomes - VinSpeed hôm nay.

Bạn có quan điểm thế nào? Hãy để lại bình luận nhé!