Nhìn bề ngoài, Việt Hà chỉ là một doanh nghiệp bia lâu đời của Hà Nội với quy mô doanh thu khoảng vài trăm tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận chỉ hơn 20 tỷ đồng và gần như không còn hiện diện đáng kể trong cuộc cạnh tranh với Sabeco, Heineken hay Habeco.
Nhưng chính doanh nghiệp này lại trở thành tâm điểm sau khi UBND TP Hà Nội hoàn tất thoái hơn 51% vốn với giá trị hơn 852 tỷ đồng, trong khi dấu ấn của hệ sinh thái T&T đã hiện diện khá rõ trong cơ cấu cổ đông từ trước.
Điều đó khiến câu chuyện của Việt Hà không còn xoay quanh ngành bia. Thứ thị trường quan tâm lúc này là một câu hỏi lớn hơn:
Điều gì khiến một doanh nghiệp kinh doanh không quá nổi bật lại trở thành "mảnh ghép" đáng chú ý trong bức tranh đầu tư của Bầu Hiển?
1. Giá trị của Việt Hà không nằm ở bia, mà nằm ở phần tài sản phía sau
Nếu chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh, Việt Hà khó có thể được xem là một doanh nghiệp hấp dẫn.
Trong nhiều năm, doanh thu chỉ dao động quanh 500–600 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế khoảng trên 20 tỷ đồng. Đây rõ ràng không phải tốc độ tăng trưởng đủ để tạo nên một thương vụ khiến thị trường quan tâm.
Chính vì vậy, nếu chỉ định giá Việt Hà như một doanh nghiệp đồ uống, rất khó lý giải sức hút của thương vụ thoái vốn vừa qua.
Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ Việt Hà từ lâu đã không còn là câu chuyện của riêng ngành bia. Doanh nghiệp hiện sở hữu ba nhóm tài sản có giá trị chiến lược.
Thứ nhất là hệ thống thương hiệu với Bia Việt Hà, Tràng An, Bánh mứt kẹo Hà Nội, Giày Ngọc Hà... Dù nhiều thương hiệu không còn ở thời kỳ đỉnh cao, đây vẫn là những tài sản vô hình có lịch sử lâu đời và hoàn toàn có thể được tái định vị.
Thứ hai là danh mục quỹ đất với nhiều vị trí đáng chú ý như 96 Hàng Trống, 254 Minh Khai, 11-13 Nguyễn Chí Thanh, cùng các dự án quy mô lớn như Khu đô thị sinh thái Việt Hà gần 98 ha hay Tổ hợp thương mại Kim Nỗ. Trong bối cảnh quỹ đất nội đô ngày càng khan hiếm, giá trị những tài sản này có thể lớn hơn rất nhiều phần lợi nhuận doanh nghiệp đang tạo ra.
Thứ ba là dư địa tái cấu trúc. Phần lớn tài sản của Việt Hà vẫn chưa được khai thác tương xứng, đồng nghĩa giá trị tương lai có thể đến từ việc tái cấu trúc quỹ đất, chuyển đổi công năng hoặc phát triển các hoạt động thương mại mới thay vì chỉ bán thêm bia.
Đó là lý do Việt Hà ngày nay được nhìn nhận nhiều hơn như một doanh nghiệp sở hữu tài sản, thay vì một doanh nghiệp sản xuất bia.
2. Đặt Việt Hà vào hệ sinh thái T&T, câu chuyện lập tức thay đổi
Nếu chỉ nhìn riêng Việt Hà, doanh nghiệp này có vẻ khá bình thường. Nhưng khi đặt vào hệ sinh thái của Bầu Hiển, vai trò của doanh nghiệp lại hoàn toàn khác.
T&T hiện không phát triển theo mô hình tập trung vào một ngành nghề, mà xây dựng một hệ sinh thái đa ngành gồm tài chính (SHB, SHS, BSH), bất động sản (T&T Land, T&T Homes), logistics, năng lượng, nông nghiệp, hạ tầng và hàng tiêu dùng.
Thoạt nhìn, các lĩnh vực này khá rời rạc. Nhưng nếu nhìn dưới góc độ chuỗi giá trị, chúng lại bổ trợ lẫn nhau: tài chính tạo nguồn vốn, bất động sản khai thác tài sản, logistics kết nối chuỗi cung ứng, nông nghiệp tạo nguồn nguyên liệu và mảng tiêu dùng trở thành đầu ra của toàn hệ sinh thái. Trong bức tranh đó, Việt Hà không phải doanh nghiệp tạo doanh thu lớn nhất. Nhưng lại là mảnh ghép có thể kết nối nhiều mắt xích khác nhau
3. Vì sao Việt Hà phù hợp với chiến lược của Bầu Hiển?
Quan sát các thương vụ của T&T trong nhiều năm qua có thể thấy tập đoàn này hiếm khi lựa chọn những doanh nghiệp đang ở giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất. Ngược lại, T&T thường quan tâm đến những doanh nghiệp sở hữu tài sản tốt nhưng hiệu quả khai thác chưa tương xứng, sau đó từng bước tái cấu trúc để tạo ra giá trị mới và Việt Hà gần như đáp ứng đầy đủ tiêu chí đó.
Một mặt, doanh nghiệp bổ sung thêm nhóm thương hiệu tiêu dùng cho hệ sinh thái T&T Consumer. Mặt khác, danh mục quỹ đất của Việt Hà có thể tạo ra nhiều cơ hội khai thác nếu kết hợp với T&T Land, T&T Retail hay T&T Hospitality.
Đồng thời, việc Vegetexco - doanh nghiệp đã thuộc hệ sinh thái T&T - là cổ đông lớn của Việt Hà cũng mở ra khả năng kết nối giữa sản xuất, phân phối và bán lẻ trong cùng một hệ sinh thái.
Điều đó cho thấy điều T&T nhìn thấy ở Việt Hà có lẽ không phải là doanh thu bán bia hôm nay mà là giá trị của nền tảng tài sản trong 10-20 năm tới.
4. T&T đang đặt cược vào điều gì?
Điều T&T nhiều khả năng đang hướng tới là khả năng tái cấu trúc toàn bộ nền tảng tài sản của Việt Hà.
Ở đó, thương hiệu có thể được làm mới, quỹ đất có thể được khai thác hiệu quả hơn, hệ thống phân phối có thể được kết nối với mảng tiêu dùng và giá trị doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào số lượng bia bán ra mỗi năm.
Đây cũng là cách T&T mở rộng hệ sinh thái trong nhiều năm qua: không đầu tư vào ngành nghề hiện tại của doanh nghiệp, mà đầu tư vào giá trị có thể được tạo ra sau khi tái cấu trúc.
5. Góc nhìn đầu tư
Đến thời điểm hiện tại, chưa có thông tin chính thức khẳng định T&T sẽ trực tiếp nắm quyền chi phối Việt Hà sau khi Hà Nội thoái vốn. Vì vậy, mọi nhận định về khả năng kiểm soát doanh nghiệp vẫn chỉ dừng ở góc độ phân tích.
Tuy nhiên, việc các doanh nghiệp trong hệ sinh thái như Vegetexco và VN ICE đã hiện diện trong cơ cấu cổ đông, cùng với định hướng đưa Việt Hà vào nhóm công thương - tiêu dùng của T&T, cho thấy doanh nghiệp này nhiều khả năng sẽ được nhìn nhận theo một vai trò mới.
Có thể, điều đáng theo dõi nhất từ nay không còn là Bia Việt Hà bán được bao nhiêu sản phẩm, mà là hệ sinh thái của Bầu Hiển sẽ tạo thêm bao nhiêu giá trị từ những tài sản mà Việt Hà đang sở hữu. Đó cũng là khác biệt lớn giữa cách nhìn của thị trường và cách nhìn của một nhà đầu tư chiến lược.
Thị trường có thể đang nhìn thấy một doanh nghiệp bia. Trong khi T&T nhiều khả năng đang nhìn thấy một nền tảng tài sản đủ khả năng trở thành mắt xích tiếp theo trong hệ sinh thái đầu tư đa ngành của mình.
